تیتر یک - جایی برای پرواز اندیشه‌های خوب

تیتر یک - جایی برای پرواز اندیشه‌های خوب

تیتر یک - جایی برای پرواز اندیشه‌های خوب

بررسی اندیشه‌ استاد حسن عباسی

آخرین نظرات

مصاحبه اختصاصی تیتر یک با علی رهجو - بخش 3

چهارشنبه, ۲۵ دی ۱۳۹۲، ۰۶:۴۵ ب.ظ
مصاحبه اختصاصی تیتر یک با علی رهجو
 کارشناس اقتصاد و عضو هیات علمی اندیشکده‌ی یقین

بخش سوم و پایانی

وارد بحثِ بانک‌ها شویم، شما در خلال توضیحاتِ خود گفتید بانک‌ها با افزایشِ نرخ سود سپرده‌های بانکی، یکی از عواملِ کاهش تقاضای سفته‌بازی در بازار ارز هستند. بانک‌ها با چه ساز و کاری نرخ سود تسهیلات خود را افزایش می‌دهند، آن‌هم تا سطحی که بسیاری از کارهای تولیدی و تجاری اینقدر سودآور نیستند؟

باز هم یک سوال کوتاه که شاید پاسخ آن در حوصله‌ی این مصاحبه نباشد. من شما را ارجاع می‌دهم به یک اصطلاح در بانک‌داری به نام فرکشنال ریزرو بانکینگ Fractional reserve banking یا بانک‌داری مبتنی بر ذخیره‌ی بخشی از سپرده. این اصطلاح را اگر در فضای سایبر جستجو کنید توضیحاتِ فراوانی برای آن وجود دارد. در حالِ حاضر نظامِ بانک‌داری در کلِ جهان از جمله در کشور ما مبتنی بر این سیستم عمل می‌کند. این سیستم یک ربای خالص و محض است.

یعنی بانک‌ها با این ساز و کار است که قادرند این قدر سود به سپرده‌گذاران خود بدهند؟

بله، این ساز و کار نه تنها بانک‌ها را قادر می‌کند تا بتوانند این مقدار سود به مشتریان خود بدهند، بلکه بانک‌داری را به یک کسب و کارِ بسیار سودآور بدل کرده به گونه‌ای که هیچ کاری در حوزه‌ی تولید و تجارت قادر نیست با آن رقابت کند.

جالب شد، می‌شود این ساز و کار را بیش‌تر توضیح دهید؟

قبل از این‌که این سیستم را توضیح دهم، از شما می‌خواهم تا بخش‌هایی از مستند پول و زندگی Money & Life که به تازگی در کشور آمریکا تولید شده و در بخشی از آن این سیستم را به طورِ کامل و با زبان تصویر توضیح می‌دهد، در کنارِ این مصاحبه در وب‌سایتتان قرار دهید تا مخاطبانتان با این سیستم به‌تر آشنا شوند. چرا که این سیستم به قدری پیچیده است، که خیلی‌ها در ابتدا متوجه آن نمی‌شوند و مستندهایی از این دست می‌توانند درکِ به‌تری را ایجاد کنند.

دریافت بخش هایی از مستند پول و زندگی(Money & Life)

«بخش‌هایی از مستند پول و زندگی که بانک‌داری مبتنی بر ذخیره‌ی بخشی از سپرده را توضیح می‌دهد»

ببینید وقتی شما 100 واحد پول را در سیستمِ بانک‌داری سپرده‌گذاری می‌کنید، تصورِ شما این است که بانک این 100 واحد را تنها یک بار و به یک نفر وام می‌دهد تا آن‌را در حوزه‌های مختلف مثلِ تولید و خدمات سرمایه‌گذاری کند. اما این تصور کاملاً اشتباه است. بانک‌ها می‌توانند این 100 واحد پول را به چند نفر وام بدهند یعنی خلقِ پول کنند. چرا نام این سیستم را بانک‌داری مبتنی بر ذخیره‌ی بخشی از سپرده Fractional reserve banking گذاشته‌اند؟ چون بانک مرکزی بتواند حجمِ خلقِ پول بانک‌ها را کنترل کند. طبقِ این سیستم، بانک پس از این‌که 100 واحد پول را به عنوانِ سپرده از شما گرفت، بسته به این‌که نرخ ذخیره‌ی تعیین شده از سوی بانک مرکزی چقدر باشد، مقداری از آن‌را نزد بانکِ مرکزی می‌گذارد و باقی را وام می‌دهد. مثلاً در کشور ما نرخ ذخیره‌ی قانونی 10 درصد است، باید یک دهم از این 100 واحد پول یعنی 10 واحد آن نزدِ بانکِ مرکزی ذخیره شود و باقیِ آن وام داده شود.

خوب این‌که مشکلی ایجاد نمی‌کند؟

تا این‌جای کار حق با شماست، اما کار در این‌جا متوقف نمی‌ماند. فردی که آن 90 واحد را وام می‌گیرد، آن‌را از سیستمِ بانک‌داری خارج نمی‌کند. خصوصاً با شیوع بانک‌داری الکترونیک، این 90 واحد یا در آن بانک یا در بانکِ دیگری سپرده‌گذاری می‌شود. سیستم‌ِ بانک‌داری دوباره یک‌دهم از این پول یعنی 9 واحد از آن را نزدِ بانک مرکزی می‌گذارد و 81 واحدِ باقی‌مانده از آن را مجدداً وام می‌دهد. این فرآیند ادامه می‌یابد و اگر حجمِ پولی که سیستم بانک‌داری به این شیوه وام داده را جمع کنید به 1000 واحد می‌رسد. یعنی آن 100 واحدی که سپرده‌گذارِ اولیه در بانک گذاشت عملاً 10 برابر شده و وام داده می‌شود.

این طور که متوجه شدم، بانک مرکزی با تعیین نرخِ ذخیره‌ی قانونی، تنها قدرت وام‌دهی بانک‌ها را کم و زیاد می‌کند اما جلوی خلق